Iedereen maakt beoordelingsfouten maar herken jij ze ook? Dat is de eerste stap naar een betere selectie.
Het eerste indruk-effect
Binnen een paar seconden heb je een eerste indruk gevormd van een kandidaat. Deze kan positief of negatief zijn. Deze globale eerste indruk kan zorgen dat je tijdens het gesprek dit oordeel probeert te bevestigen. Een eerste indruk is grotendeels gebaseerd op je eigen referentiekader. Probeer je oordeel uit te zetten om niet in deze beoordelingsfout te stappen.
Het halo-effect
Het halo-effect treedt op wanneer je één positief aspect van iemand zo bijzonder vindt dat het overslaat op andere aspecten van die persoon. Dit hoeft in feite niet zo te zijn. Blijf goed en ervaringsgericht (door)vragen om een realistisch beeld te krijgen van een kandidaat.
Het horn-effect
Het horn-effect is net het omgekeerde. Je laat één negatief aspect van de kandidaat overslaan naar alle andere aspecten en eigenschappen. Blijf goed en ervaringsgericht (door)vragen om een realistisch beeld te krijgen van een kandidaat.
Het contrast-effect
Het kan zijn dat je je laat beïnvloeden door indrukken van vroegere medewerkers voor de selectie. Bijvoorbeeld: Je hebt meerdere gesprekken op één dag waarvan je de eerste als slecht beoordeeld. Daarna komt een gemiddelde kandidaat maar is tegenstelling tot de eerste kandidaat véél beter waardoor je deze als goed kunt beoordelen. Je kunt dit voorkomen door je goed voor te bereiden op de gesprekken, een aantal dezelfde ervaringsgerichte vragen te stellen en later alle kandidaten naast elkaar te evalueren.
De projectie of klooneffect
Het is heel normaal om de neiging te hebben kandidaten die op je lijken beter te beoordelen. Dit kan op uiterlijke kenmerken zijn maar ook op gedrag of persoonlijkheid. Dit is een menselijke fout die je kan voorkomen door bewust te zijn van je eigen (voor)oordelen en deze tijdens de selectie te parkeren.
De stereotypering
Het kan voorkomen dat je ten onrechte iemand beoordeeld op stereotypering. Hiermee koppel je een persoonlijkheidseigenschap, op grond van uiterlijke kenmerken van een groep of individu, aan toekomstig werkgedrag. Dit is heel veel gevallen een onjuiste beoordeling. Slechte voorbeelden hiervan zijn: dat vrouwen slecht zijn in rijden of dat mannen slecht kunnen schoonmaken.
Het paard van Troje-effect: de angst voor de eigen positie
Bij dit effect kan een beoordelaar bang zijn voor de kwaliteit van een kandidaat uit angst voor de eigen positie. Vervolgens gaat de beoordelaar op zoek naar alleen redeneren waarom de kandidaat niet past en ziet de positieve aspecten niet meer.
‘Men zegt' en ‘blauwe ogen'
Als een kandidaat wordt aanbevolen dan heeft deze vaak een streepje voor. Dat streepje is alleen een mening van een ander. Bij dit effect kan het zijn dat je je volledig laat leiden door degene die de kandidaat heeft aanbevolen. Toch is het belangrijk om bij deze kandidaten een objectieve beoordeling te maken door ervaringsgerichte vragen te stellen.